AZ TR RU EN
»Giriş Sayfam Yap »Favorilere Ekle »Sitene Ekle »Arşiv
ANASAYFA FOTO GALERİ VİDEO HABER İLETİŞİM
     
SON DAKİKA : Türkiye ve Azerbaycan ortak tatbikatı başladı  •   Ermenistan Azerbaycan cephe hattında ateşkesi 118 kez ihlal etti  •   Azerbaycan’dan dev tatbikat  •   Ünüvar, Bakü’nün düşman işgalinden kurtuluşunun 99. yılını kutladı  •   Türkiye, Rusya ve İran’la anlaştı  •   Azerbaycan’da Bilim Günü kutlamalarında öğrencilerden sevinç coşkusu  •   Bakü kurtuluşunu kutluyor  •   Azerbaycan Milletvekili Paşayeva: : Kerkük Son Kurban Olmamalı!  •   Karabağ Antrenöründen Tarihi Ders: Topraklarımız işgal altında  •   Türkiye ve Azerbaycan’dan ortak tatbikat  •   Azeri-Çırak-Güneşli Üretim ve Paylaşım Anlaşması uzatıldı  •   ABD, Türkiye İçin Endişelendi  •   Ramil Guliyev: "Fenerbahçe’nin daha iyi olacağına inanıyorum"  •   Cumhurbaşkanı Aliyev: Ermenistan, Müslüman ülkelerin dostu olamaz  •   Kurban: Türkiye Karşıtı Çalıştaya Dur Demeliyiz!  •   Bakan Kurtulmuş, Gürcü bakan Giorgadze ile bir araya geldi  •   Azerbaycan Arakanlı Müslümanlara yardım eli uzattı  •   İran liderinin başdanışmanı: Türkiye ziyareti tarihi ve belirleyici  •   Bakan Çavuşoğlu : Cumhurbaşkanı Erdoğan eylül sonu Bakü’ye gidecek  •   Ermenistan Azerbaycan cephe hattında ateşkesi 107 kez ihlal etti  •  
Güncel Haberler Politika Ekonomi Kültürel Spor Karabağ Diaspora Türk Dünyası Dünya
YAZARLAR Dr. Hatem CABBARLI
12
14
16
18
19/06/2014 11:25
Ermənistanın iqtisadiyyatı və xarici siyasət anlayışı

Ermənistan 1991-ci ildə müstəqilliyini elan etdikdən sonra süqut edən iqtisadiyyatını dirçəltmək, xaricə miqrasiya problemlərini həll etmək və bölgə təhlükəsizliyini təmin edilməsi üçün qonşu dövlətlərlə əməkdaşlıq etmək yerinə, Azərbaycan torpaqlarının 20 faizini işğal etmiş, Gürcüstanın Cavahetiya bölgəsində yaşayan ermənilərin separatçılıq fəaliyyətini dəstəkləmiş və Türkiyəyə yönəlik xarici siyasətində qondarma erməni soyqırımı iddiasını ön plana çıxararaq xarici siyasət kursunda ciddi problemlərin yaşanmasına səbəb olmuşdur.

Son 20 ildə nə bölgə dövlətləri, nə də bölgədən kənar dövlətlər Ermənistanın suverenliyini və müstəqilliyini təhdid edən siyasət həyata keçirməyib. Əgər Ermənistan yuxarıda sadalanan siyasət həyata keçirməsəydi, indi regionla bütünləşən, sosial-iqtisadi, enerji və siyasi problemlərini həll edən dövlət olaraq bütün sahələrdə inkişaf etməyə fürsət tapardı. Ermənistan dövlət rəsmiləri hələ də orta əsr siyasi zehniyyəti ilə yaşayır və işğal etməklə torpaq əldə edəcəklərinə inanırlar. Bəli, Ermənistan Azərbaycan torpaqlarını işğal edib və işğal hələ də davam edir. Nə əldə etdi Ermənistan? Azərbaycanı məğlub edə, qondarma rejimi dünya dövlətləri tanıda, sosial-iqtisadi problemlərini həll edərək, əhalisinin artmasını təmin edərək, xarici sərmayəni ölkəyə gətirərək, bölgənin təhlükəsizliyinə töhfə verə bildimi? Xeyr. Bu sadalananaların heç birini təmin edə bilməyib və edəcəyi də olduqca şübhəlidir.

Ermənistan rəsmiləri beynəlxalq aləmdə formalaşan siyasi dinamizmi görmür və yaxud görmək istəmir. Hər nə qədər dünyada hələ də müharibələr davam etsə də, bu Avropa və Amerika qitəsində deyil, post sovet coğrafiyasında, Yaxın Şərqdə və digər coğrafiyalarda baş verir. Avropada son müharibə isə İkinci dünya müharibəsindən sonra ilk dəfə Yuqoslaviyanın süqutu ərəfəsində yaşandı və Avropa bu problemi əsasən həll etdi. Yuqoslaviya nümunəsindən başqa Avropada potensial müharibə təhdidi varmı?

Avropa və əsasən ABŞ öz vətəndaşlarının rifahını yüksək səviyyədə təmin edərək bu rifahın davamlılığını təmin etmək üçün bütün iqtisadi,  siyasi və hərbi vasitələrdən məharətlə istifadə edirlər. Müharibələrin yaşandığı bütün coğrafiyanın təbii sərvətləri, geosiyasi mövqeyinə nəzər yetirdikdə, müharibələrin əsasən bu davamlılığı təmin etmək üçüntörədildiyini anlamaq üçün diqqətli bir baxış yetərlidir.

Ermənistan bu reallığı görmür. Xarici dövlətlərin köməyi və ianələri ilə bir təhər özünü dolandırır və görünən odur ki, hakimiyyət özü üçün ciddi daxili və xarici təhdid hiss etmədiyi müddət ərzində vəziyyətin bu cür "sabit'' qalmasından məmnundur və dəyişdirməyə siyasi iradələri yetmir. Avropa dövlətlərindən fərqli olaraq Ermənistan hökuməti xalqın rifahının təmin etməkdən çox, özlərinin siyasi hakimiyyətinin davamlılığını təmin etməyə səy göstərir. Bunun üçün isə ona "dəstək” olan dövlətlərin tələblərini məmnuniyyətlə yerinə yetirirlər.

Ermənistan Azərbaycan torpaqlarını işğal etdiyi üçün şimal dəhlizini (dəmir yolu xəttini), Türkiyəni qondarma erməni soyqırımı iddiaları ilə təhdid etdiyi üçün qərb nəqliyyat dəhlizini və Abxaziya probleminə görə Gürcüstan üzərindən keçən nəqliyyat dəhlizini istifadə edə bilmir. Abxaziya problemi istisna olmaqla digər iki dəhlizdən istifadə edə bilməməsinin tək səbəbi Ermənistandır.

Dünyada bir dövlətin digər dövlətin torpaqlarının bir hissəsini işğal etməsindən, birinin digərini məntiqsiz iddialarla (qondarma erməni soyqırımı kimi) xarici siyasətdə problemlər yaşatmasından sonra işğal etdiyi və məntiqsiz iddialarla çıxış etdiyi dövlətlərin geosiyasi mövqeyindən istifadə edərək problemlərini həll etməyə çalışmasının nümunəsi varmı? Yoxdur əlbəttə. Amma bunun tam əksi beynəlxalq aləmdə AB, və Avropa dövlətləri tərəfindən illərdir istifadə edilir. Məsələn, İraq, İran ABŞ və Avropa dövlətləri üçün ciddi təhdid olmasa da, illərlə bu dövlətlərə qarşı iqtisadi və siyasi sanksiyalar tətbiq edildi, İrana qarşı isə hələ də tətbiq edilir. Rusiyanın son zamanlarda post-sovet coğrafiyasında həyata keçirdiyi siyasətə görə, bu dövlətə qarşı müxtəlif sanksiyalar tətbiq edilir. Belə nümunələri artırmaq mümkündür.

Ermənistan və ona dəstək olan dövlətlər Azərbaycan və Türkiyənin bu dövlətə "qanunsuz'' iqtisadi sanksiya tətbiq etməkdə ittiham edir. Azərbaycan və Türkiyəni Ermənistana sanksiya tətbiq etdiyini iddia edən dövlətlərin yuxarıda adı keçən dövlətlərə qarşı tətbiq etdiyi sanksiyalar qanunidirmi? Hər hansı beynəlxalq məhkəmənin bu barədə tərəfləri bağlayacaq bir qərarı varmı? Yoxdur əlbəttə. Bu dövlətlər yuxarıda adı keçən dövlətlərin onların dövlət maraqlarına qarşı siyasət həyata keçirdiklərini düşündükləri üçün sanksiyalar tətbiq edirlər. Bəli, sadəcə düşündükləri üçün... Yəni sanksiya tətbiq etdikləri heç bir dövlət Avropa dövlətlərinin və ABŞ-ın ərazisini işğal etməyib. Sadəcə onların iqtisadi, siyasi və təhlükəsizlik siyasəti qarşısında maneə ola biləcəkləri ehtimalı olduğu üçün sanksiyaya məruz qalıblar.

Ermənistan və ona dəstək olan dövlətlər bu iddialardan əl çəkmir, həmişə gündəmə gətirməyə cəhd edirlər. Belə ki, İsveçrə Prezidenti Dide Burkxalter keçdiyimiz günlərdə Ermənistana səfər edərkən bu məsələyə toxunaraq "Türkiyənin Ermənistana qarşı qanunsuz sanksiya tətbiq etməsinin beynəlxalq strukturların və ATƏT-in diqqət mərkəzində olduğunun bildirmişdir'' (1). Cənab Burkxalteri niyə sadəcə Ermənistan narahat edir? İraqa sanksiya tətbiq edildiyi ərəfədə dərman qıtlığından minlərlə uşaq, xəstə öldükdə niyə Cənab Burkxalter haqq səsini dünyaya car çəkmirdi? İsveçrənin Türkiyə Ermənistan münasibətlərini qaydaya salmaq üçün vasitəçilik təşəbbüsünün davam etdiyini bildirən Cənab Burkxalter elə İsveçrənin vasitəçiliyi ilə Türkiyə və Ermənistan arasında 2009-cu ildə imzalanan protokolların ratifikasiya edilməsi üçün Ermənistan parlamentinin gündəliyinə gətirilməsini qadağan edən fərman imzalayan Ermənistan Prezidenti Serj Sərkisyanı niyə ittiham etmir? Azərbaycan və Türkiyədən Ermənistan üçün qarşılıqsız güzəşt etmələrini tələb etməklə nələr əldə etmək istəyirlər?

Ermənistan reallığını anlayan və hakimiyyətinin ikinci beş illiyində Dağlıq Qarabağ problemini həll etməyə və Türkiyə ilə münasibətlərini qaydaya salmağa çalışan LevonTer-Petrosyandan (Öz siyasi komandası tərəfindən istefa etməyə məcbur edildi.) başqa digər Prezidentlər – Robert Köçəryan və Serj Sərkistyan Azərbaycan və Türkiyənin sanksiyalarına qarşı Ermənistan iqtisadiyyatının immuniteti olduğunu bildirirlər. Mükəmməl deyilmi? Xəstənin immunitetinin güclü olması onun sağalması üçün əsas şərtdir. Demək ki, Azərbaycan və Türkiyənin iddia edilən sanksiyaları Ermənistan iqtisadiyyatına heç bir mənfi təsir etmir. Hətta onun immunitetini gücləndirir. İmminitetin daha da güclənməsi üçün Ermənistan və onu dəstəkləyən dövlətlərin Azərbaycan və Türkiyənin Ermənistana tətbiq etdikləri iddia edilən sanksiyaları daha da sərtləşdirməsini xahiş etməkdənsə, bu sanksiyaların ləğv edilməsini niyə tələb edirlər?

Önceki Yazılar :
 
Hava Durumu
Kurlar
 USD :  1.7007
 EUR :  2.0209
 GBP :  2.2939
 TRY :  0.4853
 EUR/USD :  1.1883
YAZARLAR
İbrahim NƏBİOĞLU
100-DƏN BÖYÜK RƏQƏM VARMI?
Dr. Nazim CEFERSOY
Azərbaycan-Türkiyə münasibətlərinə sabotaj cəhdləri var
Dr. Hatem CABBARLI
Ermenistan’da Etnik Hoşgörüsüzlük ve Yezidilerin Durumu
Dr. Asif KURBAN
Bağımsızlığa Giden Yolda: 20 Ocak
Necdet SİVASLI
Azerbaycan Türkleri’nde "Ahır Çerşenbe" geleneği...
Araz ASLANLI
Elmin və Pulun Tərəzisidəki Çəkisi
Arif KESKİN
Sitem Ve Aklın Yolu
Dr. Afgan VELİYEV
Sovyetler Sonrası Azerbaycan – Ermenistan İlişkileri Ve Rusya Faktörü
Selçuk DÜZGÜN
"İslam Birliği" Konferansı Üzerine
Dr.Alesker ALESKERLİ
“Avrupa Parlamentosunun Kararı Ermenistan’ın Keyfini Kaçırdı”
Dr. Sinan OĞAN
Karabağ’da Olası Bir Savaşa Ne Kadar Hazırlıklıyız?
Cavid VELİEV
Azerbaijan-Turkey relationship passed the 2015 exam
Dr. Rövşen ŞAHBAZOV
29 Ekim Sabahı Uyanırken…
ÇOK OKUNANLAR bu hafta | bu ay
İstatistik
 
Haberleri referans göstererek yayımlayabilirsiniz.  NewsAze.com Azerbaycanla ilgili dünya genelinde çıkmış haberleri 4 dilden okuyucularıyla paylaşmaktadır.

Partnerler
www.tureml.com      www.haberaze.com     www.turkiyedeneval.com     www.evaxtar.az    www.turaltrade.com

Asersoft