AZ TR RU EN
»Make my homepage »Add to favorites »Add to website »Archive
Mainpage Photo Gallery Vıdeo Gallery Contact
   
LAST MINUTE : Armenia 97 times breaks ceasefire with Azerbaijan in 24 hours  •   Presidential Administration official: Nazi ideology spread in Armenia at state level  •   Bulgarian president officially welcomed in Baku   •   Council of Europe must fulfill its obligations to Azerbaijan - MP  •   Khazar Ibrahim appointed Azerbaijan’s envoy to Turkey  •   Azerbaijan`s Defense Ministry: Armenian armed units violated ceasefire 102 times  •   Azerbaijan highly values its partnership with Turkic Council member states  •   OSCE MG co-chairs to arrive in Baku on Oct. 7  •   Azerbaijan among top 5 list of health improvement vacation countries of “National Geographic Traveler” awards  •   Ukrainian FM: Karabakh conflict is an aggression  •   Azerbaijan ranks 35th in Global Competitiveness Report  •   Azerbaijani analysts talk on country’s improved position in WEF’s ranking  •   Turkey, Azerbaijan to sign deal on preferential trade  •   ADB to allocate nearly $800 mln to Azerbaijan  •   OSCE PA Special Representative meets with party leaders represented in Azerbaijani Milli Majlis  •   Armenia violates ceasefire with Azerbaijan 152 times  •   Istanbul hosts international conference on Islamic solidarity and Turkish-Azerbaijani friendship  •   2017 CEV Volleyball European Championship – Women officially opens in Baku  •   Azerbaijani State Security Service prevents attempted terrorist attacks in time  •   Substantial negotiations on Nagorno-Karabakh conflict settlement discussed in New York  •  
News World Latest News Economics Politics Diaspora Sport Culture
YAZARLAR Dr. Hatem CABBARLI
12
14
16
18
27/12/2014 03:07
Ermenistan’da Etnik Hoşgörüsüzlük ve Yezidilerin Durumu

Yirminci yüzyılın başlarından itibaren önce Daşnaksütyun hükümeti, sonra ise Sovyet hükümeti planlı şekilde Ermenistan'da yaşayan Azerbaycanlıları ve diğer ulusal azınlıkları birkaç aşamada sınır dışı etti. Merkezi hükümetin desteği ile 1948-1953 yılları arasında 144.654 Azerbaycanlı Ermenistan'dan Azerbaycan'a zorla sınır dışı edildi.

Ermenistan'ın baskılarına rağmen, 1989 yılına kadar bu ülkede 200 binden fazla Azerbaycanlı yaşıyordu. Nihayet, 1989 yılının sonlarına kadar Ermenistan'da yaşayan tüm Azerbaycanlılar zorla sınır dışı edildi. Bugün Ermenistan'da Azerbaycanlı yaşamıyor. Ermenistan, Azerbaycanlıları sürgün ettikten sonra milli azınlık sorununu kesin olarak çözdü.

Diğer ulusal azınlıklar Ermenistan için tehdit olmasa da, hükümet Müslüman Kürtlere, Yezidilere, Yahudilere, Gürcülere ve diğer ulusal azınlıklara baskı yapıyor. Bugün Ermenistan'da yaşayan tüm ulusal azınlıklar toplam 80 bin kişidir. Bu ulusal azınlıkların hiçbiri bir arada yaşamamaktadır, çeşitli bölgelere dağılmışlardır.

Ermenistan'da Asuriler, Beyaz Ruslar, Gürcüler, Almanlar, Rumlar, Yahudiler, Kürtler, Lehler, Ruslar, Malakanlar, Ukraynalılar ve Yezidiler milli azınlıkla olarak adlandırılıyor. Ulusal azınlıklar nüfusun yüzde üçünü teşkil ediyor.

Ermenistan'da yaşayan Yezidiler kendilerini Yezidi etnik grubu olarak görmekte ve kendilerini Kürt olarak adlandırmamaktadır. Ermenistan'da yaşayan az sayıdaki Müslüman Kürtlerle bu konuyla ilgili tartışma devam ediyor. Müslüman Kürtler Yezidilerin de Kürt olduklarını, sadece dini açıdan Yezidi olduklarını iddia ediyorlar. Yezidiler ise Kürt olmadıklarını, atalarının Hindistan'ın Mumbai eyaletinden olduğunu bildirir. Taraflar arasındaki bu anlaşmazlık hükümet düzeyine çıkmıştır.

Ermenistan'daki Yezidiler Güneş'e secde eder ve Tavuz Melek adlı dini öğe merkezdedir. Onlar dinlerinin adının Yezidilik değil, Şerafettin olduğunu bildirirler. Tıpkı Hindistan'da olduğu gibi Yezidiler arasında da kast dağılımı var. Ermenistan Yezidilerinin lideri Aziz Tamoyan Yezidilerin inançlarının Zerdüştlük ile ilgili olduğu hakkındaki iddiaların asılsız olduğunu ve bu dinle onların hiçbir ilgisinin olmadığını söyledi.

Yezidiler hakkında araştırma yapan Cemal Sadakyan, Yezidilerin Kürt olduklarını iddia etmekle birlikte, bu meselenin derinden araştırılmadığını ve tartışmaya açık olduğunu aktardı. Sadakyan’ın hesaplamalarına göre, 1989 yılına kadar Ermenistan'da 60 bin Yezidi yaşıyordu. Ancak Sadakyan buraya Müslüman Kürtleri de dâhil etti. 1959 sayımına göre, Ermenistan'da 26,657 Yezidi yaşamaktaydı. Yezidiler esasen Talin, Eşterek, Armavir, Eçmiedzin ve Ararat bölgelerinde yaşıyorlar.

İstatistiklere göre, 1926 yılında Ermenistan'da 12,237, 1989 yılında 50,176, 2001 yılında 40,620 Yezidi yaşıyorken, 2011 yılında onların nüfusu 35,308 kişiye kadar düştü.

1990'lardan sonra Ermenistan'dan göçen Yezidilerin sayısının 6,000-10,000 olduğu tahmin ediliyor. Yezidiler en yüksek nüfus artış oranına sahiptir ve bu Ermenileri rahatsız eden temel etkendir.

Esasen köylerde yaşadıklarından ve hayvancılıkla meşgul olduklarından Yezidilerin yükseköğrenime katılım düzeyleri oldukça düşüktür. Genellikle başka milletlerden olanlarla da evlenmezler.

Yezidiler her yıl Şubat ayının ilk üç haftasında "Ayda Hurdunevi" ve "Klodje Sarsali" adlı yeni yıl bayramlarını, Aralık ayının ikinci haftasında ise "Ayda" bayramlarını kutlar.

Yezidilerin "Kürt Aydınları Birliği", "Yezidi Milli Birliği", "Dünya Yezidileri Milli Birliği", "Malte Yezidi Vakfı" ve "Kürdistan" gibi cemiyetleri olsa da, Ermenistan hükümeti onların etkinliğine çeşitli engellemelerde bulunur.

Ulusal azınlıklar Ermenistan için hiçbir tehlike teşkil etmese de, 1990'lardan sonra hükümetin ulusal azınlıklarla ilgili politikaları incelendiğinde onlara karşı ciddi baskı gösterildiği anlaşılmaktadır. Özellikle son zamanlarda Yezidilere karşı etnik temelli ayrımcılık daha net hissedilir.

Tarihsel olarak hayvancılıkla uğraşan Yezidiler bu alandan uzaklaştırılır ve bu alanda tekelcilik oluşturulur. Yezidilerin ana dillerinde eğitim almalarına imkân oluşturulsa da, Ermenistan hükümetinin hazırladığı ders kitaplarında onların Yezidi değil, Kürt olduklarının yazılması Yezidileri rahatsız ediyor. Onlar talep ediyorlar ki, başta hükümet olmak üzere diğer etnik gruplar onları Kürt olarak değil, Yezidi olarak tanısın ve onlara Kürt denilmesi kanunla yasaklansın.

Hükümetin milli azınlıklara karşı uyguladığı politika sonucunda Yezidiler ve diğer ulusal azınlıklar Ermenistan'ın sosyo-politik ve kültürel hayatında yer edinemiyorlar. Ulusal azınlıkların bağımsız cemiyetleri hükümete karşı itirazlarını bildirince, hükümetin kontrolündeki diğer cemiyetler onlara karşı beyanatlar vererek hükümeti destekler.

Hükümet, ulusal azınlıkların sosyo-ekonomik sorunlarına çözüm bulmaz. 2006 yılında etnik temelli çatışma sırasında öldürülen Yezidi’nin katilinin serbest olmasına itiraz eden Yezidiler Cumhurbaşkanlığı önünde toplanarak şikâyet etti. Öldürülen Yezidi’nin eşi ve iki çocuğu şikâyetlerine cevap almadıklarından dolayı kendilerini yaktı. Emniyet güçleri bundan sonra bile şikâyete cevap vermedi.

Ermenistan hükümeti yirminci yüzyılın sonlarında Azerbaycanlılara karşı uyguladığı politikanın aynısını bugün ülkedeki ulusal azınlıklara karşı uyguluyor. Onlara ait olan tarihi anıtlar ve kültür eserleri planlı şekilde imha edilir. Zira iktidardaki Cumhuriyet Partisi'nden milletvekili Hrant Grigoryan’ın yakın akrabaları etnik hoşgörüsüzlük çerçevesinde Yezidilere ait olan tarihi kabristanlığı tamamen yok etmiştir.

Hükümet bunun etnik hoşgörüsüzlükle ilgili olmadığını bildirse de, Yezidilerin "Sincar" cemiyetinin başkanı Boris Tamoyan, bunun aksini iddia ediyor. Tamoyan’ın sürekli Yezidilerin sorunlarını topluma mal etmesi milliyetçi Ermenileri oldukça rahatsız etmektedir. Öyle ki, bir grup kimliği belirsiz şahıs tarafından Tamoyan’ın yaşadığı eve otomatik silahlar ateş açılmıştır.

Başta Azerbaycanlılar olmak üzere 1980'lerin sonlarından itibaren ulusal azınlıkların büyük bir kısmı hükümetin baskılarına dayanamayıp ülkeyi terk etmiştir. Ulusal azınlıklar Ermenistan için ciddi sorun olmasa da, hükümetin baskıları devam ediyor. Ulusal azınlıkların Ermenistan hükümetinden gereksinimleri:

– Milli azınlıklar hakkında kanunun kabul edilmesi;

– Parlamentoda milli azınlıkların temsil edilmesi;

– Milli azınlık sorunları ile ilgilenen devlet kurumunun düzenlenmesi.

Ermenistan Avrupa Konseyi'ne üye olurken "Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi" ve ek protokollerini tasdik etmesine, geleneksel olmayanlar da dâhil olmak üzere, tüm dini merkezlerde hiçbir istisna olmaksızın ibadetin sağlanması yükümlülüğünü kabul etmesine rağmen, bu taahhütlerin hiçbirini yerine getirmiyor.

Ermenistan hükümeti milli azınlık sorununun çözüldüğünü iddia etse de, aslında sorunları çözülmemiş, aksine onlara karşı baskılar artmıştır. Hükümet, ulusal azınlıkların sorunlarını çözmemekte direndiği takdirde, azınlıkların nüfusunun azalması veya tamamen asimilasyona uğrama olasılıkları oldukça yüksektir.

Önceki Yazılar :
 
Weather Forecast
Rates
 USD :  1.7001
 EUR :  2.0087
 GBP :  2.2277
 TRY :  0.4644
 EUR/USD :  1.1815
AUTHORS
İbrahim NƏBİOĞLU
100-DƏN BÖYÜK RƏQƏM VARMI?
Dr. Nazim CEFERSOY
Azərbaycan-Türkiyə münasibətlərinə sabotaj cəhdləri var
Dr. Hatem CABBARLI
Ermenistan’da Etnik Hoşgörüsüzlük ve Yezidilerin Durumu
Dr. Asif KURBAN
Bağımsızlığa Giden Yolda: 20 Ocak
Necdet SİVASLI
Azerbaycan Türkleri’nde "Ahır Çerşenbe" geleneği...
Araz ASLANLI
Elmin və Pulun Tərəzisidəki Çəkisi
Arif KESKİN
Sitem Ve Aklın Yolu
Dr. Afgan VELİYEV
Sovyetler Sonrası Azerbaycan – Ermenistan İlişkileri Ve Rusya Faktörü
Selçuk DÜZGÜN
Türk Keneşi
Dr.Alesker ALESKERLİ
“Avrupa Parlamentosunun Kararı Ermenistan’ın Keyfini Kaçırdı”
Dr. Sinan OĞAN
Karabağ’da Olası Bir Savaşa Ne Kadar Hazırlıklıyız?
Cavid VELİEV
Azerbaijan-Turkey relationship passed the 2015 exam
Dr. Rövşen ŞAHBAZOV
29 Ekim Sabahı Uyanırken…
Most popular articles This week | This month
Statistics
 
Haberleri referans göstererek yayımlayabilirsiniz.  NewsAze.com Azerbaycanla ilgili dünya genelinde çıkmış haberleri 4 dilden okuyucularıyla paylaşmaktadır.

Partnerler
www.tureml.com      www.haberaze.com     www.turkiyedeneval.com     www.evaxtar.az     www.turaltrade.com

Asersoft