AZ TR RU EN
»Giriş Sayfam Yap »Favorilere Ekle »Sitene Ekle »Arşiv
ANASAYFA FOTO GALERİ VİDEO HABER İLETİŞİM
     
SON DAKİKA : Azerbaycan Cumhurbaşkanı Aliyev: Barışı düşünmenin ve sayfayı çevirmenin zamanı geldi  •   Azerbaycan Milli Meclisinden bir heyet ilk kez KKTC’de resmi temaslarda bulundu  •   Azerbaycan’da Kovid-19’un Delta varyantı tespit edildi  •   İran’ın Urumiye kentinde 800 yıllık Selçuklu eseri: Üç Kümbet  •   Türkiye’den kimlik kartıyla seyahat edilebilen ülkelere artık ’fotoğrafsız’ kimlikle gidilemeyecek  •   Urumiye Gölü’nün kuruması tehlikesi İran’ı ve bölgeyi tehdit ediyor  •   Şah Deniz-2 Güneydoğu Kanadı’nda doğal gaz üretimine başlandı  •   İran’ın Urumiye kentinde elektrik kesintileri günlük yaşamı olumsuz etkiliyor  •   Azerbaycan, 92 bin mayının haritaları karşılığında gözaltındaki 15 kişiyi Ermenistan’a iade etti  •   Türkiye ve Azerbaycan’ın ’Mustafa Kemal Atatürk 2021’ tatbikatı sürüyor  •   Azerbaycan Dışişleri Bakanı Bayramov: Ermenistan 54 bin 300 hektar ormanlık alanı yok etti  •   Azerbaycan ile Türkiye turizmde de stratejik iş birliği adımları atıyor  •   Azerbaycan, Ermenistan’a sınır hattının belirlenmesi için ikili görüşmelere başlamayı önerdi  •   Türkiye ile Azerbaycan arasında Tek-Tip Geçiş Belgesi kotası 46 bine çıkarıldı  •   Türkiye ve Azerbaycan ordularının ’Mustafa Kemal Atatürk 2021’ tatbikatı sürüyor - Video  •   Azerbaycan Savunma Bakanı Hasanov: Bizi bu sınava Türk Silahlı Kuvvetleri hazırlamıştı  •   Cumhurbaşkanı Erdoğan, Rusya Devlet Başkanı Putin ile telefonda görüştü  •   Ermenistan askerleri sınırdaki Azerbaycan mevzilerine ateş açtı  •   ’Karabağ Klanı’ Ermenistan siyasetindeki nüfuzunu kaybediyor  •   Türkiye-Azerbaycan ilişkileri yeni boyuta taşındı  •  
Güncel Haberler Politika Ekonomi Kültürel Spor Karabağ Diaspora Türk Dünyası Dünya
» Türk Konseyi’nden Türk Birliği’ne
13/04/2021 Yazdır

Türk Konseyi Gayri Resmi Devlet Başkanları Zirvesinin sonuç bildirgesi ve devlet başkanlarının konuşmaları Türk dünyasının birliği hususunda ümit verici ve ufuk açıcıydı.

31 Mart 2021 tarihinde Türkistan’da yapılması planlanan Türk Konseyi Gayri Resmi Devlet Başkanları Zirvesi salgın nedeniyle çevrimiçi olarak gerçekleştirildi. Zirvenin sonuç bildirgesi ve devlet başkanlarının konuşmaları Türk dünyasının birliği hususunda ümit verici ve ufuk açıcıydı. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın konseyi “aile meclisimiz” ilan etmesi, ilişkilerin nasıl bir düzeye geldiğini göstermesi açısından câlib-i dikkatti. Bu yıl 12 Kasım’da İstanbul’da yapılacak resmi zirvede bu söylemlerin ete kemiğe büründürülmesi ve müşahhas hâle getirilmesi öngörülüyor.

Şüphesiz bu gayri resmi zirvede gerçekleşen gelişmelerin en önemlisi Türk Konseyi, Türk Akademisi, Uluslararası Türk Kültürü Teşkilatı (TÜRKSOY) ve Türk Dili Konuşan Ülkeler Parlamenter Asamblesi (TÜRKPA) gibi birleştirici örgütlerin kurulmasında (hem fikir bazında hem de tatbikatında) önemli rol oynayan, yazdığı makalelerde her daim Türk dünyasının tarihi ve kültürel birliğini ortaya koyan, Türk dünyasının aksakalı Elbaşı Nursultan Nazarbayev’in 2019 yılındaki Bakü Zirvesi'nde yaptığı, konseyin adının “Türk Devletler Teşkilatı” olması önerisinin diğer liderler tarafından kabul görmesi oldu. Bu öneri hem cumhurbaşkanımız hem de Özbekistan, Kırgızistan ve Özbekistan cumhurbaşkanları tarafından desteklendi. Önümüzdeki aylarda İstanbul’da yapılacak zirvede Türk Konseyi’nin adı değişecek ve birlik alanında yeni ve büyük bir adım atılacak.

Elbaşı Nazarbayev henüz Bakü zirvesinde, Türk Dili Konuşan Ülkeler İşbirliği Konseyi’nin isminin “Türk Dilli Ülkeler” değil “Türk Devletler Konseyi” olması gerektiğini ifade etmişti. Kazan Üniversitesi Türk dilleri profesörü ve Ortodoks misyoneri olan Nikolay İvanoviç İlminskiy’nin (ö. 1891) fikir babalığını yaptığı, Çarlık Rusyası döneminde Rusya egemenliği altında yaşayan Türk ve Müslüman halkların asimile edilebilmesi için geliştirilen Kiril alfabesi kullanan “Türk Dilli (Dildeş) Halklar” (Turkic) kavramı, bölgede maalesef hâlâ yaygın olarak kullanılıyor. Kökenleri 19. yy. Rus emperyalizmine ve İlminskiy’e dayanan bu kavram nihayet iki asır sonra ortadan kalkacak.

Teşkilatın adının Türk Dili Konuşan Ülkeler’den Türk Devletler Konseyi Teşkilatı’na ya da Birliği’ne dönüşmesi sembolik olarak çok büyük önem taşıyor. Zira Türk dünyasının birlik ve beraberliği hususunda bir engel oluşturan yaklaşık 250 yıllık bir parantez nihayet kapanıyor. Bunun için uzun yıllar bekledik. Bölge ülkelerinin bağımsızlıklarının üzerinden sadece otuz yıl geçtiği, Türk Konseyi’nin tarihinin ise yalnızca on yıl olduğu düşünülürse, bunun tarihi bir başarı olduğu anlaşılır.

Bu zirvenin çok önemli diğer kazanımlarından biri de Azerbaycan ve Karabağ meselesiyle de bağlantılı olarak Sayın Nazarbayev’in “Turan Koridoru” teklifidir. Tıpkı tarihte Asya ile Avrupa’yı birbirine bağlayan İpek Yolu projesi gibi, bütün Türk dünyasını karayoluyla da birbirine bağlayan Trans-Hazar Uluslararası Ulaşım Koridoru’nun adının da Turan Koridoru olması bu teklifle ortaya çıkmıştır. Şüphesiz bu proje, Türk dünyasının karayoluyla irtibatının sağlanmasının önündeki engelleri kaldıracağı gibi, Doğu’da iki emperyal büyük güç arasında sıkışan Orta Asya Türk cumhuriyetlerini de rahatlatacaktır. Bu aynı zamanda Türk cumhuriyetlerinin Avrupa ile entegrasyonu açısından da büyük ehemmiyeti haizdir.

Türk cumhuriyetleri arasındaki ticaret hacmi maalesef henüz istenen düzeye ulaşabilmiş değil. Bu açıdan Özbekistan Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev’in Türk yatırım fonu ve kalkınma bankasının kurulmasının hızlandırılması gerektiğini ifade etmesi çok değerli. Tabii burada turizm işbirliği açısından büyük potansiyeli bulunan Türkiye, Özbekistan ve Türkistan (Kazakistan) hattının süratle entegre edilmesinin gerekliliği bir kez daha ortaya çıkıyor. Türkistan’ın Türk halklarının manevi başkentlerinden biri olarak kabul edilmesi de konsey ülkelerinin turizm alanında işbirliği yapması ve halkların turizm yoluyla birbirini tanıması açısından çok değerli.

Bu zirvenin bir diğer önemli yanı da Azerbaycan’ın Karabağ zaferinin hemen akabinde gerçekleşmiş olması ve Konsey’in tüm üye ülkelerinin Azerbaycan’la dayanışma içinde olduklarını bildirmeleridir. Bu, uluslararası siyasi bir meselede belki de ilk birlikteliklerdendir ve Sayın Cumhurbaşkanımızın ifade ettiği gibi, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC) de bu dayanışma için sırada beklemektedir. Karabağ savaşında Türkiye’nin kayıtsız şartsız Azerbaycan’ın yanında yer alması, bölge halklarının da hükümetlerine bu yönde taraf olunması hususunda baskı yapmasına yol açmıştır. Nihayet bu zirvede Türk Konseyi üye ülkelerinin tamamı bu yönde tutum takınmışlardır.

Özellikle kültürel manada diğer önemli husus Latin alfabesine geçiş sürecidir. Zirvede yapılan konuşmalardan da anlaşılacağı üzere, bölge ülkelerinde Latin alfabesine geçiş süreci hızlanmakta. Alfabe değişikliği bölge ülkelerini sadece Türkiye ve Türk dünyası ile değil, aynı zamanda Batı dünyası ile de yakınlaştıracaktır. Türk dünyasının pivot ülkelerinden Özbekistan, Türkiye Cumhuriyeti alfabesine oldukça benzeyen Özbekçe Latin alfabesine geçiş sürecini 1 Ocak 2023’te tamamlayacak. Türk dünyasının diğer pivot ülkesi Kazakistan’ın yakın zamanda açıkladığı Türkiye ve Özbekistan alfabelerine oldukça yakın alfabe taslağı da büyük ilgi gördü ve 2017’den beri devam eden sürecin 2031’e kadar kademeli geçişle tamamlanacağı açıklandı.

Alfabe birliği Türk halklarının birbirlerini anlaması ve dil birliği açısından ivedilikle atılması gereken bir adım. Dil birliği ve halkların birbirini anlaması bu ilk adımın ardından hızlanacaktır. Zira eğitim, kültür, sinema ve diziler için yapılan işbirlikleri Türk halklarının birbirlerinin lehçelerini anlamasında kolaylık sağlayacaktır. Fakat bu yolda öncelik alfabe birliği olmalı.

Bu zirvede dikkatleri celbeden diğer bir husus Konsey’in Avrupa ayağını oluşturan gözlemci üye Macaristan’ın başbakan düzeyinde iştirak etmesi ve henüz üye olmayan Türkmenistan’ın devlet başkanı seviyesinde katılmasıdır. Nitekim Sayın Cumhurbaşkanımız Türkmenistan’ın da tam üye olması için çağrı yapmıştır. Pek çok bölge ülkesinin de konseye katılmak için çeşitli temaslarda bulunduğu düşünülürse, Türk Konseyi’nin on yıl gibi çok kısa sürede büyük gelişme gösterdiği ifade edilebilir.

Şayet gelişmeler böyle devam ederse 2030-2040 vizyonunda özellikle ekonomi alanında işbirliği ve ortak pazar gibi konular gündeme gelebilir. Bu strateji ve vizyonla ilgili kararlar ise yıl sonunda İstanbul’daki resmi zirvede ele alınacak.

Yazımızı her zaman olduğu gibi bir son sözle bitirelim: “Harekette birlik olmazsa, fikirde birlik faydasızdır”.

Prof. Dr. Cengiz Tomar

Ahmet Yesevi Uluslararası Türk-Kazak Üniversitesi Rektör Vekili /aa/


+ Benzer Haberler
» Azerbaycan’da Kovid-19’un Delta varyantı tespit edildi
» İran’ın Urumiye kentinde 800 yıllık Selçuklu eseri: Üç Kümbet
» Şah Deniz-2 Güneydoğu Kanadı’nda doğal gaz üretimine başlandı
» İran’ın Urumiye kentinde elektrik kesintileri günlük yaşamı olumsuz etkiliyor
» Türkiye ve Azerbaycan’ın ’Mustafa Kemal Atatürk 2021’ tatbikatı sürüyor
» Azerbaycan Dışişleri Bakanı Bayramov: Ermenistan 54 bin 300 hektar ormanlık alanı yok etti
» Türkiye ile Azerbaycan arasında Tek-Tip Geçiş Belgesi kotası 46 bine çıkarıldı
» Türkiye ve Azerbaycan ordularının ’Mustafa Kemal Atatürk 2021’ tatbikatı sürüyor - Video
» Azerbaycan Savunma Bakanı Hasanov: Bizi bu sınava Türk Silahlı Kuvvetleri hazırlamıştı
» ’Karabağ Klanı’ Ermenistan siyasetindeki nüfuzunu kaybediyor
» Türkiye-Azerbaycan ilişkileri yeni boyuta taşındı
» Şuşa Beyannamesi bölgesel barış ve iş birliğinin teminatı
» TFF’den Azerbaycan’a teşekkür mesajı
» Azərbaycan hərbçilərinin də iştirak etdiyi “Anadolu Qartalı-2021” təlimi başladı
» Türkiye’den Azerbaycanlı çocuk doktorlarına tecrübe katacak ’üst ihtisas’ eğitimi
» Azerbaycan Dışişleri Bakanı Ceyhun Bayramov: Şuşa Beyannamesi tarihi bir beyannamedir
» YTB, Karabağ Savaşı şehit ve gazi çocuklarına özel Türkiye Bursları kontenjanı ayırdı
» Şuşa Beyannamesi ve Türkiye-Azerbaycan ilişkilerinde yeni ufuklar
» Şuşa’da en kısa sürede başkonsolosluk açmayı planlıyoruz
» Ermenistan askerleri sınırdaki Azerbaycan mevzilerine ateş açtı


 
Hava Durumu

Error. Page cannot be displayed. Please contact your service provider for more details. (17)

Kurlar
 USD :  1.7
 EUR :  2.0009
 GBP :  2.3392
 TRY :  0.1985
 EUR/USD :  1.177
YAZARLAR
İbrahim NƏBİOĞLU
100-cü GÜN
Dr. Nazim CEFERSOY
Azərbaycan-Türkiyə münasibətlərinə sabotaj cəhdləri var
Dr. Hatem CABBARLI
Nikol Paşinyanın siyasi-psixoloji portreti və Dağlıq Qarabağ münaqişəsi - TƏHLİL
Dr. Asif KURBAN
Bağımsızlığa Giden Yolda: 20 Ocak
Necdet SİVASLI
Azerbaycan Türkleri’nde "Ahır Çerşenbe" geleneği...
Araz ASLANLI
Şuşa Beyannamesi bölgesel barış ve iş birliğinin teminatı
Arif KESKİN
Sitem Ve Aklın Yolu
Dr. Afgan VELİYEV
Azərbaycan Cümhuriyyəti Parlamentinin ilk qadın əməkdaşı
Selçuk DÜZGÜN
AzerbayCAN’ımızdan Ne İstiyorlar?
Dr.Alesker ALESKERLİ
“Avrupa Parlamentosunun Kararı Ermenistan’ın Keyfini Kaçırdı”
Dr. Sinan OĞAN
Karabağ’da Olası Bir Savaşa Ne Kadar Hazırlıklıyız?
Dr. Cavid VELİYEV
Şuşa Beyannamesi ve Türkiye-Azerbaycan ilişkilerinde yeni ufuklar
Dr. Rövşen ŞAHBAZOV
29 Ekim Sabahı Uyanırken…
ÇOK OKUNANLAR bu hafta | bu ay
İstatistik
 
Haberleri referans göstererek yayımlayabilirsiniz.  NewsAze.com Azerbaycanla ilgili dünya genelinde çıkmış haberleri 4 dilden okuyucularıyla paylaşmaktadır.

Partnerler
www.tureml.com      www.haberaze.com     www.turkiyedeneval.com     www.evaxtar.az    www.turaltrade.com

Asersoft